Ukraina er tom for Patriot-rakettar – russisk angrep slo ut tre kraftverk i Kyiv
Ukraina har gått tom for interceptor-rakettar til dei amerikanske Patriot-luftvernsystema, ifølgje CNN. Like etter at denne informasjonen kom, slo russiske ballistiske rakettar i løpet av nattas angrep onsdag 14. oktober tre kraftverk i Kyiv og energiinfrastruktur i Kharkiv, med fire døde og 25 sårede i hovudstaden. President Zelensky seier Ukraina får tre gonger færre anti-ballistiske rakettar i år enn i fjor, og at landet treng 100–120 Patriot-rakettar i månaden gjennom vinteren. Produksjonslisens for Patriot har stått på vent sidan juli.
Hovedpunkter
- Ukraina er heilt tom for interceptor-rakettar til Patriot-luftvernsystema, ifølgje ei kjelde til CNN.
- I nattas angrep onsdag 14. oktober slo russiske ballistiske rakettar ned i tre kraftverk i Kyiv og råka energiinfrastruktur i Kharkiv; fire vart drepne og 25 skadde i Kyiv.
- President Volodymyr Zelensky seier Ukraina fekk tre gonger færre anti-ballistiske rakettar i år enn i fjor, og at landet treng 100–120 Patriot-rakettar i månaden gjennom vinteren.
- Produksjonslisensen for Patriot-rakettar har stått på vent sidan juli; USA sin president Donald Trump har ifølgje fleire medium nekta å stadfeste om han vil gi løyve.
- Ifølgje Financial Times avslo Trump å gi Zelensky 300 Patriot-rakettar for å verne amerikanske lager under krigen mot Iran.
- I midten av august fekk CNN vere det første mediumet inne på eit Patriot-system på ukrainsk jord; ukrainske tenestemenn sa då at det nesten ikkje var att interceptor-rakettar.
- Hellas har minst 200 Patriot PAC-2-rakettar med utløpande holdbarheit, men har ikkje gått med på å overføre dei til Ukraina.
Hvorfor det er viktig
Med tomme Patriot-lager kan Ukraina ikkje forsvare seg mot russiske ballistiske rakettar, og byar og energiinfrastruktur står uta dekning fram mot vinteren. Ifølgje Zelensky krev den kommande vinteren 100–120 Patriot-rakettar i månaden – langt over det Ukraina no får. Den ståande produksjonslisensen blokkerer ei meir varig løysing, og det tilbakevendande tom-lager-problemet, saman med avslaget på 300 nye raketta, syner at den amerikanske støtta ikkje held tritt med behovet.
Hva som skjedde
CNN rapporterte 15. oktober, med ei kjelde som har kjennskap til situasjonen som kjelda, at Ukraina er heilt tom for interceptor-rakettar til dei amerikanske Patriot-luftvernsystema. Kort tid før hadde Russland gjennomført eit stort ballistisk rakettangrep natta mellom tysdag og onsdag 14. oktober: tre kraftverk i Kyiv vart råka, energiinfrastruktur i Kharkiv vart angripe, og fire menneske mista livet i Kyiv medan 25 vart skadde. Kjelda til CNN sa at nesten alle russiske ballistiske raketta i denne runden gjekk gjennom luftvernet på grunn av manglande Patriot-interceptorar. Zelensky sa onsdag at Ukraina berre har 1 % av dei Patriot-raketta landet treng for vinteren, og at 5 % av den amerikanske beholdninga ville vere nok. President Donald Trump har ifølgje Financial Times avslått ei mogleg levering på 300 Patriot-rakettar, med grunngivinga å spare amerikanske lager i lys av krigen mot Iran, og har heller ikkje bekrefta ei avgjerd om å gi Ukraina løyve til å produsere Patriot-rakettar lokalt – ei sak som har stått open sidan NATO-toppmøtet i juli. Tidlegare i august, då CNN var det første mediumet inni eit Patriot-system på ukrainsk grunn, sa ukrainske embetsmenn at lageret allereie den gong var nesten tomt.
Slik beskriver ukrainske kilder det
Ukrainske medium set tryggleiksverknadane for sivile i første rekkje: fire drepne og 25 skadde i Kyiv, tre kraftverk og energiinfrastruktur i Kharkiv råka, og at nær ingen ballistiske raketta vart stoppa på grunn av manglande Patriot-interceptorar. Dei vidareformidlar Zelensky sine direkte appellar om fleire Patriot-pakkar og hans tal på 100–120 raketta i månaden for vinteren, og legg vekt på den fastlåste produksjonslisensen – og på Zelensky sin påstand om at USA i motsetnad til å gi luftvern har svekka Starlink-drifta i Ukraina. Enkelte medium nemner òg spenningar i Kyiv-Washington-forholdet, mellom anna Zelensky sin rapport om at han kan gå med på å stanse åtaka på russisk energi berre i bytte mot fleire Patriot, og opplysningar om at Ukraina tidlegare sa nei til rundt seks amerikanske førespurnader om å stanse åtak på russiske oljeraffineri.
Slik beskriver internasjonale kilder det
Det einaste ikkje-ukrainske kjeldematerialet i dette materialet rammar Patriot-tømma inn i den breiare politiske konflikten mellom Zelensky og Trump, og legg større vekt på den globale knapne på Patriot-interceptorar – og særleg på at amerikanske lager og merksemd er bundne opp i krigen mot Iran. Trump sin avslag på 300 nye raketta og hans manglande bekrefting på produksjonslisens blir framstilt som ei amerikansk tilbakehalding driven av omsynet til eigen lageroppbygging.
Der framstillingene spriker
Rundt Patriot-lisensen peikar kjeldene i ulike retningar: éin versjon seier Trump sa ja på NATO-toppmøtet i juli og at Zelensky ved slutten av september meldte om konkrete avtalar; ein annan versjon seier Trump seinare har sagt at han ikkje har tatt endeleg stilling, og at han ikkje vil stadfeste eit løyve. I tillegg har Zelensky karakterisert den attverande delen av behovet ulikt: i éin utseg eine gong at Ukraina berre har om lag 10 % (ein tidel) av det dei treng, og i eit CNN-intervju at Ukraina har om lag 1 % og vil trenge 5 % av den amerikanske Patriot-beholdninga for å klare vinteren.
Bakgrunn
Patriot-interceptorar er dyre og globalt knappe, og fleire allierte har anten brukt opp eigne lager eller bygger opp luftvernet på grunn av krigen med Iran. Hellas har minst 200 PAC-2-rakettar som nærmar seg utgått holdbarheit, Spania har òg lager – men ingen av landa har gått med på å overføre dei til Ukraina. Ifølgje Forbes Ukraine har effektiviteten til ballistisk-rakett-forsvaret falle frå rundt 40 % tidleg i 2026 til nær null ved midten av sommaren, og i midten av august sa ukrainske tenestemenn til CNN at lageret allereie den gong nesten var tomt. EU-kommisjonen opna i september for kjøp av PAC-3 med EU-lån, men leveransar vil i stor grad kome først om nokre år, og ein amerikansk pakke på 400 millionar dollar knytt til Patriot inneheld sjølv inga raketta.